แบบฝึกสโตอิก
สโตอิกกับความเศร้าโศก: แบบฝึกอันอ่อนโยนในวันที่ยากที่สุด
ปรัชญาสโตอิกไม่ได้ขอให้คุณหยุดเศร้าโศก เซเนกาซึ่งเขียนถึงผู้ที่สูญเสียลูกหรือเพื่อน ยอมรับว่าน้ำตาเป็นเรื่องธรรมชาติ และขอเพียงไม่ให้ขยายความโศกหรือแสดงมันเพื่อผู้อื่น แบบฝึกนี้คือปล่อยให้ความโศกเป็นอย่างที่มันเป็น สังเกตว่าคุณกำลังเติมอะไรลงไป และยึดสิ่งที่ความสูญเสียพรากไปไม่ได้ไว้ คือเวลาที่เคยมีร่วมกัน
คนมักนึกภาพชาวสโตอิกว่าเป็นผู้ที่ยักไหล่ให้ความสูญเสีย งานเขียนของพวกเขาเองบอกตรงกันข้าม เซเนกาเขียนจดหมายและความเรียงปลอบโยนหลายชิ้นถึงผู้ที่อยู่ในความโศกลึก และในจดหมายฉบับหนึ่งเขายอมรับว่าร้องไห้ให้เพื่อนสนิทมากกว่าที่คิดว่าตนควร (จดหมายถึงลูซิลิอุส LXIII) เขาเห็นว่าความโศกเป็นเรื่องธรรมชาติ และการรู้สึกถึงมันไม่ใช่ความล้มเหลวของปรัชญา
สิ่งที่เขาเตือนนั้นแคบกว่า คือการเติมลงไปในความโศก การเติมอาจหมายถึงการวัดความโศกของตนกับสิ่งที่ผู้อื่นคาดหวัง การรู้สึกว่าต้องทุกข์ให้มากกว่านี้เพื่อพิสูจน์ว่ารัก หรือการเปลี่ยนความสูญเสียให้เป็นคำพิพากษาต่อทั้งชีวิตของคุณ ที่นี่ไม่มีกำหนดเวลา และไม่มีปริมาณที่ถูกต้อง ความเศร้าโศกใช้เวลาเท่าที่มันต้องใช้ แบบฝึกด้านล่างไม่ใช่วิธีทำให้ความเศร้าโศกจบลง แต่เป็นทางผ่านชั่วโมงที่ยาก และเป็นวิธีเก็บคนคนนั้นไว้ใกล้ตัวขณะที่คุณเดินผ่านมันไป
แบบฝึกสโตอิกอันอ่อนโยนสำหรับความเศร้าโศก
ค่อยๆ ทำ ข้ามขั้นใดก็ได้ที่วันนี้รู้สึกว่าไม่ใช่ ที่นี่ไม่มีอะไรต้องทำให้ถูก
- 1ปล่อยให้มันหนักเท่าที่มันหนัก
นั่งลง ถ้าน้ำตามา ก็ปล่อยให้ไหล คำที่เซเนกาเองใช้เรียกความโศกแบบนี้คือ “เป็นธรรมชาติ” ขั้นนี้ไม่มีอะไรต้องแก้ไข
- 2สังเกตสิ่งที่คุณกำลังเติมลงไป
ถามตัวเองเบาๆ ว่ากำลังแบกน้ำหนักส่วนเกินอยู่หรือไม่: ความรู้สึกผิดกับสิ่งที่ควรได้พูด ความรู้สึกว่าตนเศร้าโศกผิดวิธี หรือเรื่องเล่าว่าจะไม่มีอะไรดีอีกแล้ว ไม่ต้องเถียงกับมัน แค่มองให้เห็น
- 3นึกถึงความทรงจำที่เจาะจงหนึ่งเรื่อง
ไม่ใช่ภาพรวม แต่เป็นชั่วขณะหนึ่ง: คำที่เขาเคยพูด สถานที่ มื้ออาหาร เซเนกาเขียนว่าสิ่งที่เราเคยมีร่วมกับผู้คนยังเป็นของเรา เพราะอดีตนั้นไม่มีใครเอาคืนไปได้ (จดหมายถึงลูซิลิอุส XCIX)
- 4เขียนหนึ่งบรรทัดถึงเขา หรือเกี่ยวกับเขา
ประโยคเดียวก็พอ หลายคนพบว่าการเรียบเรียงออกมาเป็นถ้อยคำในที่ส่วนตัว ต่างจากการแบกมันไว้เงียบๆ
- 5ทำสิ่งดีๆ ให้ร่างกายหนึ่งอย่าง
ดื่มน้ำ กินอะไรเล็กน้อย ออกไปข้างนอกสักสองสามนาที หรือติดต่อใครสักคน ความเศร้าโศกทำให้เหนื่อย การดูแลตัวเองเป็นส่วนหนึ่งของการให้เกียรติมัน
ชาวสโตอิกเขียนไว้ว่าอย่างไร
เขาไม่รู้สึกเจ็บปวดเลยหรือ? รู้สึก เพราะไม่มีคุณธรรมใดของมนุษย์ที่ปลดความรู้สึกทิ้งไปได้ แต่ความกลัวนั้นเขาไม่รู้สึก เขายืนหยัดไม่พ่ายแพ้ และมองลงมายังความทุกข์ของตนจากที่สูง
แม้แต่ภาพของผู้มีปัญญาแบบสโตอิกก็ยังมีความเจ็บปวด เซเนกาพูดชัดว่าไม่มีคุณธรรมใดปลดความรู้สึกทิ้งไปได้ สิ่งที่เปลี่ยนคือความกลัว และความทุกข์ส่วนเกินที่วางทับลงไป
อย่าเติมสิ่งใดลงในความโศกเศร้าตามธรรมชาติ และอย่าขยายมันด้วยการเลียนแบบสิ่งที่ผู้อื่นทำ การแสดงความโศกเรียกร้องจากเรามากกว่าตัวความโศกเอง น้อยคนนักที่เศร้าเมื่อไม่มีใครมองอยู่
เซเนกาไม่ได้ขอให้ใครเศร้าโศกน้อยลง เขากำลังบอกว่าความโศกที่คุณรู้สึกจริงๆ นั้นเพียงพอแล้ว และคุณไม่ได้ติดค้างการแสดงมันให้ใครดู
เหตุใดจึงโศกเศร้าที่เสียเขาไป ในเมื่อการมีเขาไว้ก็ไม่ได้เป็นเกราะคุ้มกันอะไรให้? หลายส่วนของคนที่เรารักยังคงอยู่กับเรา แม้หลังจากโชคชะตาพรากร่างของพวกเขาไป อดีตเป็นของเรา ไม่มีสิ่งใดมั่นคงไปกว่าสิ่งที่เคยเป็นมาแล้ว
ข้อคิดนี้มาจากจดหมายถึงมารุลลุส เพื่อนผู้สูญเสียลูกชายตัวน้อย และคำถามเปิดของมันอ่านแล้วหนักใจ ความปลอบโยนอยู่ในสิ่งที่ตามมา: เวลาที่เคยมีร่วมกันไม่ได้หายไป มันเป็นหนึ่งในไม่กี่สิ่งที่บัดนี้ปลอดภัยโดยสมบูรณ์
ข้อคิดสโตอิกเพิ่มเติมว่าด้วยความตายและความสูญเสีย →