Marek Aureliusz
Cesarz rzymski i filozof stoicki · 121–180 n.e.
Marek Aureliusz rządził Rzymem u szczytu jego potęgi, a mimo to swoje najsłynniejsze dzieło, „Rozmyślania”, pisał jako prywatne notatki dla siebie: przypomnienia, by pozostać sprawiedliwym, spokojnym i niewzruszonym wobec tego, co od niego nie zależało. To wciąż najwyraźniejsze okno na stoicyzm praktykowany pod prawdziwą presją.
Przechodzisz przez coś trudnego? Fragmenty stoików na lęk, żałobę i bezsenne noce →
Taki fragment na ekranie blokady, za darmo na iPhone i Android.
Ktokolwiek mnie krzywdzi, ma udział w tym samym rozumie, w tej samej cząstce boskości. Nikt nie może splamić mnie tym, co szpetne. Nie mogą mnie skrzywdzić moi krewni i nie mogę ich nienawidzić.
Odejść z tego życia — jeśli bogowie istnieją — nie ma czego się bać; nie wplączą cię w zło. Jeśli zaś bogów nie ma albo nie troszczą się o nas, czymże jest życie bez bogów i bez Opatrzności?
Spójrz na śmierć samą w sobie. Odrzuć obrazy, które dokłada twoja wyobraźnia. Przekonasz się, że nie jest niczym innym jak działaniem natury. Bać się działania natury to rzecz dziecinna.
Pamiętaj o dwóch rzeczach. Wszystko od wieczności powtarza się w podobnych kształtach — sto lat nie przynosi niczego nowego. A ten, kto żyje najdłużej, i ten, kto umrze najprędzej, tracą dokładnie to samo.
Wszystko, co cielesne, jest strumieniem. Wszystko, co duchowe, jest snem i dymem. Życie jest wojną i pobytem na obczyźnie. Po sławie przychodzi zapomnienie. Co może prowadzić człowieka? Tylko jedno: filozofia.
Czymkolwiek jestem — to trochę ciała, oddech i rozum kierujący. Odrzuć książki. Przestań się rozpraszać. Jakbyś właśnie umierał, wzgardź ciałem: krwią i kośćmi, splotem nerwów i żył.
Musisz wreszcie zobaczyć, do jakiej całości należysz i że wyznaczono ci granicę czasu. Jeśli nie wykorzystasz go, by rozproszyć chmury w swoim umyśle, przeminie — i nigdy nie wróci.
Jeśli pracujesz nad tym, co masz przed sobą, idąc za rozumem poważnie, z energią i spokojnie — zachowując swoje wnętrze czystym, jakbyś miał je zaraz oddać — niczego nie oczekując, niczego się nie bojąc, wypowiadając każde słowo z przekonaniem: będziesz żył dobrze.
Co pozostaje właściwe dobremu człowiekowi: być zadowolonym z tego, co się zdarza, i z nici, którą dla niego uprzędziono. Nie kalać boskości zasianej w jego piersi, lecz zachować ją w spokoju, nie mówiąc niczego wbrew prawdzie.
Taki człowiek jest jak kapłan bogów: nieskażony przyjemnością, niezraniony bólem, nietknięty zniewagą, zawodnik w najszlachetniejszej walce, głęboko przeniknięty sprawiedliwością, przyjmujący całą duszą wszystko, co zostało mu przydzielone jako jego udział.
Jeśli znajdziesz coś lepszego niż sprawiedliwość, prawda, umiarkowanie i męstwo — coś lepszego niż zadowolenie twojego umysłu z tego, co pozwala ci czynić rozum — zwróć się ku temu całą duszą.
Nigdy nie uważaj za korzystne niczego, co zmusiłoby cię do złamania obietnicy, utraty szacunku do siebie, nienawiści, podejrzliwości, złorzeczenia czy obłudy. Kto przedkłada nad wszystko własny rozum i wewnętrzne bóstwo, nie potrzebuje ani samotności, ani tłumu.
Książki Dawnstone
Jeden fragment Marka Aureliusza, Seneki albo Epikteta na każdy poranek roku: polskie wydanie książki jest w przygotowaniu.
Marek Aureliusz — najczęstsze pytania
Kim był Marek Aureliusz?
Marek Aureliusz (121–180 n.e.) był cesarzem rzymskim od 161 roku aż do śmierci i ostatnim z tak zwanych pięciu dobrych cesarzy. Większość panowania spędził na wyprawach wojennych i w czasie zarazy, a przez cały ten czas praktykował stoicyzm — dlatego jego pisma czyta się jak zapis kogoś, kto używa filozofii pod presją, a nie o niej dyskutuje.
O czym są „Rozmyślania”?
„Rozmyślania” to prywatny notatnik, a nie książka pisana dla czytelników. W dwunastu krótkich księgach Marek przypomina sobie, by trafnie osądzać wydarzenia, przyjmować to, co od niego nie zależy, być pożytecznym dla innych i pamiętać, że jego czas jest skończony. Ponieważ nigdy nie miały zostać opublikowane, są niezwykle wolne od pozy.
Z jakich słów Marek Aureliusz jest najbardziej znany?
Najczęściej cytuje się jego myśli o władzy umysłu nad okolicznościami: że masz władzę nad swoim umysłem, a nie nad zewnętrznymi wydarzeniami, i że to, co stoi na drodze, staje się drogą. Obie to ujęcia tej samej stoickiej myśli, że to nasze sądy, a nie świat, decydują o tym, jak bardzo cierpimy.
Taki fragment na ekranie blokady — za darmo
Książki
Polskie wydanie książek Dawnstone jest w przygotowaniu. Gdy będzie gotowe, znajdziesz je tutaj.
Zacznij od siedmiu poranków.
Codziennie przez tydzień jeden fragment stoików, w przemyślanej kolejności, i jedna rzecz do wypróbowania.
Siedem e-maili, potem nic, chyba że o to poprosisz. Bez śledzenia, bez udostępniania.