Seneka

Obmyślamy długie podróże morskie, odkładane powroty do domu, wojenne kampanie, powolną wspinaczkę po urzędach — a śmierć stoi cicho obok nas. Ponieważ wyobrażamy sobie, że spada tylko na sąsiada, codzienne straty tłoczą się wokół nas niemal niezauważone.

Nie ma nic bardziej żałosnego niż niepokój o to, co przyniesie przyszłość. Nasze strapione umysły trzepoczą się w niewytłumaczalnym lęku. Jak tego uniknąć? Jeśli nasze życie nie będzie wybiegać naprzód, jeśli skupi się w sobie.

Uporządkuj swój umysł tak, jakbyś doszedł do samego kresu. Niczego nie odkładaj. Każdego dnia zamykaj rachunek życia. Największą wadą życia jest to, że zawsze jest niedokończone i zawsze jakąś jego część się odkłada.

Jaki niepokój może przynieść Los ze swoimi zmiennymi nastrojami, jeśli stoisz pewnie wobec tego, co niepewne? Zacznij więc żyć od razu, drogi Lucyliuszu — i każdy nowy dzień licz jako osobne życie.

Porzuć ten głód życia. Godzina twojego cierpienia niewiele znaczy — cierpieć musisz, w tej czy innej porze. Liczy się nie długość twojego życia, lecz jego szlachetność.

Każdy dzień, każda godzina obnaża, jak niewiele znaczymy — kolejny dowód, że zapomnieliśmy o własnej kruchości. Gdy planujemy na całe wieki, chwile zmuszają nas, byśmy obejrzeli się za siebie, gdzie czeka Śmierć.

„Szczep teraz grusze, Melibeusie, sadź winorośl w rzędy”. A jednak jakie to niemądre urządzać swoje życie tak, jakby miało się prawo do jutra. Co za szaleństwo snuć dalekie plany wobec przyszłości, która do nikogo nie należy.

Pomyśl o człowieku, który mówi: „Kupię, zbuduję, pożyczę, ściągnę długi, zdobędę zaszczyty, a na starość oddam się wypoczynkowi”. Wszystko to jest niepewne, nawet dla szczęśliwych. Nikt z nas nie ma prawa do dni, które nadejdą.

To, co ściskamy, wymyka się; przypadek wdziera się w tę samą godzinę, którą wypełniliśmy planami. Czas płynie według własnego prawa, lecz w ciemności — cóż mi po pewności Natury, skoro moja droga pewna nie jest?

Ten sam dzień, którego lękasz się jako kresu wszystkiego, jest świtem twojej wieczności. Czemu się wahasz? Złóż swój ciężar — przecież już raz opuściłeś tę kryjówkę z ciała.

Czasem życie trzeba przywołać z powrotem i zatrzymać na samych wargach, nawet za cenę wielkiego bólu, dla bliskich, którzy na nas liczą. Dobry człowiek żyje nie tak długo, jak mu się podoba, lecz tak długo, jak każe mu obowiązek.

Na co zda się przemierzanie mórz i przenoszenie się z miasta do miasta? Jeśli chcesz zostawić swoje kłopoty za sobą, nie potrzebujesz innego miejsca, lecz innego siebie. Jakąkolwiek krainę wybierzesz, zabierasz do niej samego siebie.