Seneca

We beramen lange zeereizen, uitgestelde thuiskomsten, veldtochten, de trage klim langs ambten — terwijl de dood stil naast ons staat. Omdat we ons voorstellen dat hij alleen de buurman treft, drukken de dagelijkse verliezen bijna ongezien op ons.

Niets is ellendiger dan je zorgen maken over wat de toekomst brengt. Onze onrustige geest fladdert op van onverklaarbare angst. Hoe vermijden we dat? Door in ons leven niet vooruit te grijpen, door het in zichzelf terug te trekken.

Orden je geest alsof je aan het allerlaatste einde bent gekomen. Stel niets uit. Sluit elke dag de rekening van je leven af. De grootste fout van het leven is dat het altijd onaf is, en dat er altijd een deel van wordt uitgesteld.

Welke onrust kan het toeval met zijn wisselende grillen brengen, als je vaststaat tegenover wat onzeker is? Begin dus meteen te leven, beste Lucilius — en reken elke nieuwe dag als een afzonderlijk leven.

Leg die honger naar leven af. Wanneer je lijden komt, doet er weinig toe — lijden zul je, ooit. Wat telt, is niet hoe lang je leeft, maar hoe edel.

Elke dag, elk uur laat zien hoe gering we zijn — een nieuw bewijs dat onze broosheid ons ontschoten is. Terwijl we plannen maken voor eeuwen, dwingen de ogenblikken ons over onze schouder te kijken, waar de dood wacht.

‘Ent nu je peren, Meliboeus; zet je wijnstokken in hun rijen.’ Maar wat een dwaasheid om je leven in te richten alsof morgen je toebehoort. Wat een waanzin om verre plannen te smeden voor een toekomst die niemand bezit.

Denk aan de man die zegt: ‘Ik ga kopen, bouwen, uitlenen, innen, eerbewijzen verdienen, en me op mijn oude dag aan de rust overgeven.’ Al zulke dingen zijn onzeker, zelfs voor wie geluk heeft. Niemand van ons heeft recht op de dagen die komen.

Wat we vastgrijpen, glipt weg; het toeval breekt in op juist het uur dat we volgepropt hebben met plannen. De tijd gaat zijn eigen wettige gang, maar in het donker — wat heb ik aan de zekerheid van de natuur, als mijn eigen koers onzeker is?

Juist de dag die je vreest als het einde van alles, is de dageraad van je eeuwigheid. Waarom aarzelen? Leg je last neer — je hebt deze schuilplaats van vlees al eens eerder verlaten.

Soms moet het leven worden teruggehaald en op de rand van de lippen worden vastgehouden, zelfs met veel pijn, omwille van de dierbaren die op ons rekenen. Een goed mens leeft niet zolang het hem behaagt, maar zolang de plicht hem bindt.

Wat heb je eraan de zee over te steken of van stad naar stad te trekken? Wil je je zorgen achter je laten, dan heb je geen andere plek nodig, maar een ander zelf. Welk land je ook kiest, je neemt het jouwe mee.