Cytaty stoickie o samotności i umyśle jako schronieniu

Nie ma miejsca, do którego mógłbyś się schronić w większej ciszy i z większą wolnością od trosk niż własna dusza — zwłaszcza gdy nosisz w sobie myśli, które od razu przynoszą spokój ducha.

Czy bogowie wyznaczyli każdemu z nas osobnych opiekunów, czy też zostaliśmy pozostawieni w rękach Fortuny — nie może spaść na człowieka cięższa klątwa niż życzenie, by był w niezgodzie z samym sobą.

Jak Zeus przebywa sam ze sobą i trwa w spokoju, oddając się myślom sobie stosownym, tak i my powinniśmy umieć rozmawiać ze sobą, nie odczuwać braku innych i przyglądać się, jak rzeczy działają na nas teraz.

Wycofaj się w siebie. Rozumna część ciebie ma taką naturę: jest zadowolona z siebie, gdy czyni to, co sprawiedliwe, i właśnie tak zapewnia sobie spokój ducha.

Gdy będziesz rozważał te sprawy raz po raz, będziesz się starał być szczęśliwy naprawdę, a nie tylko się takim wydawać — i wydawać się takim przede wszystkim sobie, nie innym.

Umysł wolny od namiętności jest twierdzą; człowiek nie ma bezpieczniejszego schronienia. Kto tego nie dostrzegł, jest nieświadomy; kto to dostrzega, a nie szuka w niej schronienia, jest nieszczęśliwy.

Nie trzeba szukać gdzie indziej nagrody za prawy czyn — sam czyn przynosi lepszą zapłatę. Trzymaj się blisko tej myśli: nie ma znaczenia, ilu świadków wie o twojej prawości.

Ci, którzy chcą obnosić się ze swoją cnotą, gonią nie za cnotą, lecz za opinią. Czy nie zechcesz być sprawiedliwy bez oklasków? Często musisz być sprawiedliwy i zarazem okryty wstydem — a mądry przyjmuje taką złą sławę, uczciwie zasłużoną, z radością.

Troszcz się o duszę. Z duszy wyrastają nasze myśli, słowa, usposobienie, wyraz twarzy, nawet sposób chodzenia. Gdy dusza jest zdrowa, styl jest mocny; gdy dusza się chwieje, wszystko inne się wali.

Oto krótka próba, którą możesz siebie zmierzyć: doszedłeś do własnego życia, gdy pojmujesz, że ci, których świat nazywa szczęściarzami, są w istocie najnieszczęśliwsi ze wszystkich.

Zbadaj siebie: jeśli żaden smutek cię nie przygniata, jeśli żaden niepokój o to, co może nadejść, nie szarpie twojego umysłu, jeśli twoja dusza trwa niezachwianie — prosta i pogodzona ze sobą — masz najwyższe dobro.

Zważ: mądrość daje radość, która się nie urywa ani nie kończy. Umysł mędrca jest jak niebo ponad księżycem, gdzie panuje nieprzerwany spokój. Szukaj mądrości — radość nigdy nie opuszcza mędrca.

Poznasz, że mieszka w tobie spokój, gdy żaden zgiełk nie dociera do twoich uszu, gdy żadne słowo — pochwała czy groźba, pusty hałas czy wyważona mowa — nie może cię wytrącić z twojego gruntu.

Żyj tak, jakby każdy człowiek cię widział; myśl tak, jakby ktoś mógł zajrzeć prosto w twoją duszę — bo ktoś może. Na cóż się zda, że coś jest ukryte przed ludźmi?

Wyjaśniasz, jak współbrzmią tony wysokie i niskie, jak struny o różnych dźwiękach zlewają się w jedną harmonię. Naucz mnie raczej, jak doprowadzić duszę do zgody z samą sobą, by moje dążenia nie brzmiały fałszywie.

Czego szczególnie powinieneś unikać? Tłumów. Jeszcze nie możesz bezpiecznie im się powierzyć. Przyznaję się do własnej słabości — nigdy nie przynoszę do domu tego samego charakteru, z którym wyszedłem w świat.

Wycofaj się w siebie, jak tylko możesz najbardziej. Przestawaj z ludźmi, którzy uczynią cię lepszym. Przyjmuj tych, którym ty możesz pomóc stać się lepszymi. To płynie w obie strony — ucząc, sami się uczymy.

Nie trzeba wznosić rąk ku niebu ani błagać stróża świątyni, by zaniósł nasze modlitwy do ucha posągu. Bóg jest tuż obok ciebie — z tobą, w tobie.