Kontrol edebildiklerin üzerine Stoacı sözler

Önündeki işe aklı ciddiyetle, güçle ve sakince izleyerek çalışırsan — iç benliğini sanki hemen geri verecekmişsin gibi temiz tutarak — hiçbir şey beklemeden, hiçbir şeyden korkmadan, her sözü inançla söyleyerek: iyi yaşarsın.

“Satın alacağım, inşa edeceğim, borç vereceğim, alacaklarımı toplayacağım, onur kazanacağım, sonra yaşlılığımda kendimi rahata bırakacağım” diyen adamı düşün. Bütün bunlar belirsizdir, talihliler için bile. Hiçbirimizin önümüzdeki günler üzerinde bir hakkı yoktur.

Böyle durumlarda insan elinde neyi hazır tutmalı? Şunu: neyin benim olduğunu ve neyin olmadığını, neyin bana izinli olduğunu ve neyin olmadığını. Ölmem gerekiyor. Ağlayıp sızlanarak mı ölmeliyim? Zincire vurulmam gerekiyor. Buna da mı sızlanmalıyım?

Böyle bir insan tanrıların rahibi gibidir: hazla kirlenmemiş, acıyla yaralanmamış, hakaretle sarsılmamış, en soylu mücadelenin savaşçısı, adaletle derinden boyanmış, payına düşen her şeyi bütün ruhuyla kabul eden biri.

Dertlerinin nedenlerini yanında taşıdığın sürece, karada ve denizde seni yıpratıp duracaklar. Kaçmanın ne yararı var? Kaçtığın şey senin içinde.

Gülümseyerek, neşeyle, gönül hoşluğuyla gitmemi engelleyen biri var mı? Beni zincire mi vuracaksın? Beni mi, zincire? Bacağımı zincire vurabilirsin, ama irademi Zeus'un kendisi bile alt edemez.

Sözünü bozmaya, öz saygını yitirmeye, nefret etmeye, kuşkulanmaya, lanet etmeye ya da ikiyüzlülük yapmaya seni zorlayacak hiçbir şeyi asla yararlı sayma. Kendi aklını ve içindeki tanrısallığı her şeye yeğleyen kişi ne yalnızlığa ne de kalabalığa ihtiyaç duyar.

Gerçekten deneyen biri bu işlerin kendisini hiç yanılttığını gördü mü? Yapılırken daha kolay olmadıkları oldu mu? Özgüvensizliğimiz zorluğun sonucu değildir; zorluk özgüvensizliğimizden doğar.

Zorba neyi zincire vuracak? Bacağı. Neyi alacak? Boynu. Neyi asla zincire vuramayacak, asla alamayacak? İradeyi. İşte bu yüzden eskiler “Kendini bil” diye öğretti. Küçük şeylerle başla; sonra büyüklerine geç.

Yönetici akıl belirli bir malzemeye muhtaç değildir. Ateşin içine düşeni kavraması gibi, kendisine karşı koyandan kendine malzeme yapar. Küçük bir alevi söndürecek olan şey, güçlü ateşi besler ve onu daha da yükseltir.

Altını, gümüşü ve zengin döşenmiş evlerimizi ağırlaştıran her şeyi bir kenara at. Özgürlük bedavaya alınmaz; özgürlüğe yüksek değer veriyorsan, geri kalan her şeye düşük değer vermelisin.

Seni huzursuz eden kendi kanılarındır. Zorba bacağını zincire vurmakla tehdit ettiğinde, bacağına değer veren adam merhamet diler. Ama iradesine değer veren adam şöyle der: işine geliyorsa, vur zinciri.

En kolay başvurabileceğin ilkeler arasında ilk sıraya şunu koy: dış şeyler ruha dokunmaz. Onlar kımıldamadan dururlar. Hissettiğin her huzursuzluk yalnızca içinde oluşan kanıdan gelir.

Ruhlarımız bu yasaya göre biçimlenmeli — onu izlemeli, ona itaat etmeli. Başına ne gelirse gelsin, onu gelmesi gereken bir şey olarak kabul et. Doğa'ya karşı öfkelenme isteğinden kendini kurtar.

Senin olanı koru. Başkalarına ait olanda hak iddia etme. Sana verileni kullan. Bir şey elinden alındığında onu gönül rızasıyla bırak ve ona sahip olduğun süre için minnettar ol.

Senin için kötü olan ne başka bir insandadır ne de bedenindeki herhangi bir değişimde. O, senin kötü olan hakkında kanı oluşturan parçandadır. O parça kanı oluşturmasın, her şey yolundadır.

İster tanrılar her birimize özel koruyucular atamış olsun, ister Talih'in eline bırakılmış olalım, bir insanın başına gelebilecek en ağır lanet, onun kendi kendine düşman olmasını dilemektir.

Kim olduğunu, neyin doğru neyin yanlış, neyin iyi neyin kötü olduğunu bilmeyen kişi doğru biçimde ne arzulayabilir ne de eyleyebilir. Kendini biri sanarak dilsiz ve kör dolaşır.

Dalgaların durmadan çarpıp kırıldığı burun gibi ol — o sağlam durur ve suyu yatıştırır. Bu başıma geldi diye mutsuz muyum? Hayır — aksine mutluyum, çünkü acıdan uzak kalmaya devam ediyorum; ne şimdi beni eziyor ne de gelecek.

Filozofumuz Poseidonios'un bir sözü var — yalnızca Talih'in silahlarını kuşanmış olduğun için asla kendini güvende sayma; bunun yerine kendi silahlarınla savaş.

Kendini her gün çalıştır. Her sabah her insanı ve her şeyi sına. Ölçütü uygula. Bu iradenin elinde mi, yoksa dışında mı? Dışında. Öyleyse at onu.

Elindeyse harekete geç ve birinin bunu görüp görmediğine bakınma. Platon'un Devlet'ini bekleme; en küçük şey iyi giderse bununla yetin.

Büyüklüğü göklere denk olan o krallıktan hiç haberleri yok. Kendine hükmetmek, en yüce hükümdarlıktır. Bana Adalet'in ne kutsal bir şey olduğunu öğretsin — hep başkasının iyiliğini gözeten.

Mahkûmiyete cesurca katlandı. Bu iradenin elinde. Bu iyi bir şeydir. Oğlun öldü. Ne oldu? Oğlun öldü. Fazlası değil. Gerisi senin kendi eklemen.